Historisch overzicht 

 HET IDEE

Eind 1995, komen enkele inwoners van Jemelle op het idee op om een plaats te voorzien ter ere van de glorietijd van Jemelle en de economische ontwikkeling ervan, nauw gebonden aan de spoorweg.

Het station van Jemelle bevindt zich juist op de halverwege tussen  Brussel en Luxemburg.  De plaats werd gekozen om er een werkplaats voor onderhoud van het spoorwegmateriaal te plaatsen.  Verschillende plaatsen kwamen in aanmerking maar de ideale ligging van Jemelle gaf de doorslag om een verdeelpost van water en steenkool op te richten. De bevolking verviervoudigde van 1850 tot 1880. Tijdens deze periode verschene de beroepen die gebonden waren aan de spoorweg en de ontginning van de steengroeven.

Jemelle was gedurende 5 jaar de plaats van het koninkrijk waar het niveau van verbanning het hoogst was. Helaas was Jemelle eveneens, gezien zijn spoorwegbelang, het eerste gebombardeerde Belgische station op 10 mei 1940. Het is deze herinnering die VZW "Les Fous¬†des Rails" die in 1996 wordt gecre√ęerd, wil vereeuwigen opdat men het buitengewone avontuur van het spoor niet vergeet.

Eerst een tentoonstelling en nu een museum

In 1997 stelden de stichters tijdens 5 maanden hun passie tentoon in een  zaal van Jemelle.  Aangezien het enorme succes kwam het idee tot stand een permanente tentoonstelling  op te richten rond dit thema. De initiatiefnemers dreven hun kennis op om zoveel mogelijk foto's, voorwerpen, werktuigen, documenten te te verzamelen die verband hielden met de spoorwegen en de Steengroeven "Lhoist".

              

Zo is het Centrum van spoor en steen in de lokalen van het oude gemeentehuis van Jemelle op 01 september 2000 ontstaan.